Bạn có biết rằng, theo Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), 65% học sinh tiểu học hôm nay sẽ làm những công việc mà hiện tại… chưa hề tồn tại? Vậy chúng ta đang dạy con cái mình điều gì? Học thuộc lòng các định lý? Giải những bài toán trên giấy mà không biết áp dụng vào đâu?

Nếu giáo dục chỉ dừng lại ở đó, chúng ta đang để các em tụt hậu.

Đó là lý do Chương trình giáo dục STEM THCS không phải là một trào lưu. Nó là một sự bắt buộc. Một chiếc vé thông hành để học sinh cấp 2 bước vào kỷ nguyên số. Tại đây, VNSEA hiểu rằng phụ huynh và các nhà quản lý giáo dục đang tìm kiếm một chương trình giáo dục STEM THCS thực chất, bài bản, chứ không phải những bề nổi phong trào.

Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn một bức tranh toàn cảnh, chi tiết đến từng mi-li-mét về lộ trình STEM từ lớp 6 đến lớp 9 mà VNSEA đang triển khai cho năm học 2025–2026.

Vì sao giáo dục STEM lại mang tính “sống còn” ở cấp THCS?

Có một sự thật là: Cấp 2 (THCS) là giai đoạn “nhạy cảm” nhất.

Đây là lứa tuổi 11–15. Giai đoạn “cửa sổ vàng” để chuyển đổi tư duy. Từ tư duy cụ thể (nhìn thấy mới tin) sang tư duy trừu tượng (hình dung và logic hóa). Nếu bỏ lỡ giai đoạn này, khả năng sáng tạo kỹ thuật của trẻ sẽ bị thui chột đáng kể.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đưa STEM vào Chương trình GDPT 2018 như một trụ cột. Nhưng… thực tế thì sao?

Nhiều nơi vẫn đang loay hoay. Giáo viên dạy Lý chỉ biết Lý. Giáo viên dạy Hóa chỉ biết Hóa. Sự rời rạc đó khiến học sinh chán nản. Các em cần thấy sự liên kết. Các em cần thấy Toán học giúp ích gì cho việc chế tạo Robot. Các em cần thấy Hóa học nằm đâu trong việc lọc nước sạch.

Tại VNSEA, sẽ giải quyết bài toán đó bằng một kế hoạch chương trình giáo dục STEM THCS được cá nhân hóa và liên thông suốt 4 năm.

Mục tiêu của VNSEA rất rõ ràng:

• Không dạy để thi. Dạy để làm.
• Không học vẹt. Học để giải quyết vấn đề.
• Mỗi học sinh phải có tư duy của một người kiến tạo (Maker mindset)

Tổng quan chương trình giáo dục STEM THCS tại VNSEA

VNSEA không xây dựng chương trình dựa trên cảm tính, mà bám sát các chính sách và định hướng của Bộ GD&ĐT, nhưng nâng cấp lên một tầm cao mới

Ba nguyên tắc “cốt lõi” trong chương trình của VNSEA:

1. Tích hợp liên môn sâu sắc (Interdisciplinary): Xóa nhòa ranh giới giữa Toán, Lý, Hóa, Sinh, Công nghệ và Tin học.
2. Học qua dự án (Project-based Learning): 100% kiến thức được tiếp thu thông qua việc làm ra sản phẩm thật.
3. Cá nhân hóa lộ trình: Mỗi em một thế mạnh, và VNSEA tôn trọng điều đó.

Mục tiêu cụ thể đến năm học 2025–2026:

• 100% học sinh lớp 9 tự viết được một đoạn code điều khiển phần cứng (Physical Computing).
• 80% học sinh hoàn thành ít nhất 4 sản phẩm STEM lớn trong suốt cấp học.
• 65% học sinh xác định rõ ràng thiên hướng nghề nghiệp (Kỹ thuật, Y sinh, hay Công nghệ thông tin…) trước khi bước chân vào cấp 3.

STEM Lớp 6: Khởi động tư duy & Đánh thức giác quan

Lớp 6. Một bước chuyển lớn. Rời xa môi trường Tiểu học bao bọc, các em bước vào môi trường kỷ luật hơn. Tâm lý các em lúc này vừa háo hức, vừa rụt rè.

Đặc điểm và Mục tiêu

Chiến lược giáo dục STEM lớp 6 của VNSEA là: “Chạm và Cảm nhận”. Đừng vội nhồi nhét lý thuyết khô khan. Hãy để các em thấy khoa học thật… “ngầu”. VNSEA tập trung vào việc hình thành thói quen quan sát và làm quen với các công cụ đo lường khoa học.

Hoạt động & Sản phẩm STEM lớp 6 tiêu biểu

Trong chương trình giáo dục STEM THCS khối 6, các em sẽ được tham gia các dự án sau:

Dự án 1: Nhà chống động đất (Kết hợp Địa lý & Công nghệ)

• Vấn đề: Làm sao một ngôi nhà có thể đứng vững khi mặt đất rung chuyển?
• Hoạt động: Học sinh sử dụng que kem, đất nặn và dây thun để xây dựng mô hình. Sau đó, mô hình được đặt lên một “bàn rung” giả lập động đất.
• Bài học: Kết cấu hình tam giác vững chắc hơn hình vuông. Đây là bài học vỡ lòng về Kỹ thuật xây dựng.

Dự án 2: Hệ thống tưới cây “lười” (Kết hợp Sinh học & Vật lý)

• Sản phẩm STEM lớp 6: Hệ thống tưới nhỏ giọt tự động dùng nguyên lý áp suất khí quyển.
• Công cụ: Chai nhựa tái chế, dây truyền dịch y tế.
• Câu chuyện thực tế: ban đầu thất bại 3 lần vì nước không chảy. Nhưng khi em hiểu ra nguyên lý chênh lệch áp suất, em đã hét lên sung sướng. Đó là khoảnh khắc của sự giác ngộ.

Dự án 3: Làm quen với Lập trình Kéo-Thả (Scratch)

• Không phải những dòng code đen sì đáng sợ. STEM lớp 6 bắt đầu bằng những khối lệnh màu sắc. Các em tự lập trình một câu chuyện hoạt hình hoặc một trò chơi đơn giản.

Ghi chú chuyên môn: Ở lớp 6, sự hoàn hảo của sản phẩm không quan trọng bằng niềm vui khi chế tạo. VNSEA chấp nhận những sản phẩm không hoàn hảo, miễn là các em giải thích được quá trình tạo ra sản phẩm.

Tham khảo thêm: Tổng quan về giáo dục STEM THCS: Xu hướng tất yếu của thời đại

STEM Lớp 7: Khám phá & Trải nghiệm Logic

Lớp 7. Tuổi “nổi loạn”. Nhưng trong giáo dục, đây là tuổi “vàng” của sự tò mò. Tư duy logic bắt đầu phát triển mạnh mẽ. Đây là lúc giáo dục STEM lớp 7 cần tăng tốc độ và độ khó.

Kiến thức trọng tâm

Chương trình STEM lớp 7 tại VNSEA xoay quanh hai trục chính: Vật lý (Âm thanh, Ánh sáng, Điện học sơ cấp) và Sinh học (Trao đổi chất).

Hoạt động giáo dục STEM lớp 7 & Sản phẩm thực tế

Dự án: Ban nhạc Tái chế (Vật lý Âm học)

• Thách thức: Chế tạo nhạc cụ từ ống nước PVC, lon sữa bò, dây cước.
• Yêu cầu: Nhạc cụ phải phát ra đúng nốt nhạc (Do, Re, Mi…).
• Kiến thức: Tần số âm thanh phụ thuộc vào độ dài cột khí hoặc độ căng dây. Học sinh phải tính toán, cắt gọt chính xác từng milimet.
• Sản phẩm STEM lớp 7: Một buổi hòa nhạc mini bằng… rác tái chế. Đầy cảm hứng và sáng tạo.

Dự án: Ngôi nhà thông minh (Smart Home) – Level 1

• Bắt đầu làm quen với mạch điện tử.
• Sản phẩm: Mạch đèn cầu thang tự động (bật khi trời tối).
• Case Study: Nhóm lớp 7 đã sáng tạo ra “Hệ thống cảnh báo ngập lụt” cho khu phố bằng cảm biến mực nước đơn giản. Dù thô sơ, nhưng tư duy giải quyết vấn đề xã hội của các em đã hình thành.

STEM Lớp 8: Chinh phục thử thách Kỹ thuật & Hóa học

Lớp 8. Giai đoạn bản lề. Khối lượng kiến thức tăng vọt với sự xuất hiện của Hóa học. Giáo dục STEM lớp 8 tại VNSEA chuyển dịch từ “làm cho vui” sang “làm chính xác”.

Nội dung chuyên sâu

VNSEA tập trung vào Quy trình thiết kế kỹ thuật (Engineering Design Process – EDP). Học sinh không làm bừa nữa. Các em phải Vẽ bản kỹ thuật -> Tính toán -> Chế tạo -> Thử nghiệm -> Tối ưu.

Hoạt động giáo dục STEM 8 & Sản phẩm đột phá

Dự án: Xe thế năng & Động cơ phản lực

• Nhiệm vụ: Thiết kế xe chạy xa nhất chỉ bằng năng lượng của một chiếc bẫy chuột hoặc một quả bóng bay.
• Kiến thức: Định luật bảo toàn năng lượng, Ma sát, Khí động học.
• Sản phẩm STEM lớp 8: Những chiếc xe đua mini được thiết kế khí động học, chạy được hơn 15 mét chỉ với một lực đẩy ban đầu.

Dự án: Phòng thí nghiệm Hóa học tại gia

• Chủ đề: Phản ứng hóa học và sự biến đổi chất.
• Sản phẩm: “Pháo hoa trong nước”, “Mô hình núi lửa phun trào” (sử dụng phản ứng axit-bazơ an toàn).
• Nâng cao: Chế tạo xà phòng handmade từ dầu ăn thừa và kiềm (NaOH). Đây là bài học Hóa học thực tế nhất mà các em từng học.

Suy ngẫm: Khi một học sinh lớp 8 tự tay làm ra bánh xà phòng và mang về tặng mẹ, giá trị của bài học không còn nằm ở điểm số. Nó nằm ở sự kết nối yêu thương và tính ứng dụng.

STEM Lớp 9: Định hướng nghề nghiệp & Dự án khởi nghiệp

Lớp 9. Cánh cửa Trung học Phổ thông đang mở ra. Áp lực thi cử là có thật. Nhưng tại VNSEA, luôn biến áp lực đó thành động lực thông qua giáo dục STEM lớp 9. Đây là lúc STEM đóng vai trò như một “nhà tư vấn hướng nghiệp”.

Vai trò chiến lược

Các dự án STEM lớp 9 mang tính tổng hợp cao độ. Nó đòi hỏi kiến thức của cả 4 năm học. Mục tiêu là để học sinh nhận ra: Mình hợp với nghề gì?

• Thích lập trình? -> Ngành CNTT.
• Thích lắp ráp? -> Ngành Cơ khí/Tự động hóa.
• Thích lai tạo cây trồng? -> Ngành Công nghệ sinh học.

Hoạt động nâng cao & Sản phẩm quy mô (Capstone Projects)

Dự án: Robot và Trí tuệ nhân tạo (AI) cơ bản

• Sử dụng bộ kit VEX IQ hoặc Arduino nâng cao.
• Sản phẩm: Robot dò đường, Robot tránh vật cản, hoặc Cánh tay robot gắp vật phẩm.
• Công nghệ: Lập trình C++, Tư duy thuật toán (Algorithm).

Dự án: Nông nghiệp thông minh 4.0

• Thách thức: Thiết kế mô hình trồng rau nuôi cá (Aquaponics) tự động hóa hoàn toàn.
• Sản phẩm: Hệ thống đo nhiệt độ, độ ẩm, tự động bơm nước và gửi thông báo về điện thoại qua Internet (IoT).
• Thành tựu: Nhóm học sinh lớp 9A1 đã mang sản phẩm “Ứng dụng AI nhận diện bệnh đốm lá trên cây cà phê” đi thi Khoa học kỹ thuật và đạt giải Nhất cấp Thành phố.

Dự án: Tiểu luận nghiên cứu khoa học (Mini-Thesis)

• Các em tập viết báo cáo khoa học 8-10 trang. Đặt vấn đề, giả thuyết, phương pháp nghiên cứu và kết luận. Đây là kỹ năng cực kỳ quan trọng cho bậc THPT và Đại học sau này.

Hành trình 4 năm. Từ những đứa trẻ lớp 6 còn bỡ ngỡ với chiếc kẹp giấy, đến những thiếu niên lớp 9 tự tin thuyết trình về thuật toán AI. Đó là sự trưởng thành kỳ diệu mà chương trình giáo dục STEM THCS tại VNSEA mang lại.

👉 Đăng ký tư vấn triển khai chương trình STEM chuẩn quốc tế cho trường THCS tại VNSEA ngay hôm nay!

• Hotline: 0971 904 499 hoặc 0978 291 429
• Email: info@vnsea.edu.vn 
• Website: https://vnsea.edu.vn 
• Facebook: https://www.facebook.com/vnsea.edu