Trong bối cảnh kỷ nguyên số, khi trí tuệ nhân tạo (AI) và tự động hóa đang tái định hình thị trường lao động, giáo dục phổ thông cũng đứng trước những yêu cầu đổi mới cấp thiết. Bất kỳ nhà quản lý giáo dục, giáo viên hay phụ huynh nào quan tâm đến sự phát triển của học sinh đều dễ dàng nhận thấy “sức nóng” của làn sóng giáo dục STEM, đặc biệt kể từ khi Chương trình Giáo dục Phổ thông 2018 được triển khai rộng rãi.

Khẩu hiệu về STEM xuất hiện ở khắp mọi nơi. Tuy nhiên… thực tế đặt ra một câu hỏi lớn: Làm thế nào để tổ chức một ngày hội STEM THCS thực sự hiệu quả? Làm sao để sự kiện này không dừng lại ở mức độ phong trào bề nổi, mà phải trở thành cú hích tư duy, để lại dấu ấn sâu sắc trong tâm trí học sinh cấp 2?

Bài viết này, với sự tham vấn từ các chuyên gia giáo dục tại VNSEA, sẽ cung cấp cái nhìn toàn cảnh và giải pháp chi tiết cho vấn đề này.

Ngày hội STEM THCS là gì? Hiểu đúng bản chất để triển khai đúng

Việc định nghĩa sai lệch hoặc chưa đầy đủ về bản chất sự kiện thường là nguyên nhân chính dẫn đến sự lãng phí nguồn lực.

Định nghĩa chuyên môn

Dưới góc độ khoa học giáo dục, ngày hội STEM THCS là sự kiện trải nghiệm quy mô cấp trường hoặc liên trường, được thiết kế dành riêng cho học sinh từ lớp 6 đến lớp 9. Tại đây, người học được tham gia trực tiếp vào các chuỗi hoạt động tích hợp bốn trụ cột: Khoa học (Science), Công nghệ (Technology), Kỹ thuật (Engineering) và Toán học (Mathematics).

Khác với các kỳ thi học sinh giỏi truyền thống, đây là “sân chơi mở”. Nó cho phép học sinh thoát khỏi những trang sách giáo khoa lý thuyết, sử dụng đôi tay và tư duy logic để hiện thực hóa kiến thức thành các sản phẩm vật lý.

Sự khác biệt mang tính “bước ngoặt” ở cấp THCS

Các chuyên gia tại VNSEA nhấn mạnh sự cần thiết phải phân biệt rõ STEM cấp THCS với các cấp học khác:

• Tiểu học: Thiên về sự tò mò, khám phá đơn giản và vui chơi (Learning by playing).
• THPT: Hướng đến tính hàn lâm, nghiên cứu chuyên sâu và định hướng nghề nghiệp.
• THCS: Đây là giai đoạn chuyển giao quan trọng. Học sinh không còn quá nhỏ để chỉ chơi, nhưng chưa đủ kiến thức nền tảng để nghiên cứu phức tạp.

Do đó, một ngày hội STEM THCS thành công đòi hỏi sự cân bằng tinh tế: Đủ thách thức để kích thích tư duy, nhưng phải đủ gần gũi để không gây nản chí. Đây chính là điểm mấu chốt mà các đơn vị tổ chức cần đặc biệt lưu tâm.

Tại sao cần tổ chức Ngày hội STEM? Mục tiêu & Ý nghĩa cốt lõi

Việc tổ chức ngày hội không chỉ đơn thuần là tạo sân chơi, mà còn mang lại những giá trị giáo dục mang tính chiến lược.

Đối với học sinh cấp 2 – Giai đoạn vàng của tư duy trừu tượng

Độ tuổi 11 – 15 là giai đoạn tư duy trừu tượng phát triển mạnh mẽ nhất. Tham gia ngày hội STEM mang lại các lợi ích cụ thể:

1. Phát triển tư duy phản biện (Critical Thinking): Khi một mô hình không hoạt động, học sinh buộc phải đặt câu hỏi “Tại sao?” và tìm giải pháp.
2. Rèn luyện kỹ năng chấp nhận thất bại: Trong môi trường STEM, sai lầm không bị trừng phạt mà được coi là một phần tất yếu của quá trình học hỏi. Thử lại – sửa sai – và thành công là bài học vô giá.
3. Khơi dậy niềm tự hào nội tại: Việc tự tay tạo ra một sản phẩm hoạt động được sẽ xây dựng sự tự tin lớn cho học sinh.

Đối với nhà trường và giáo viên

Ngày hội STEM THCS là minh chứng rõ nét cho nỗ lực đổi mới của nhà trường:

• Nâng cao vị thế: Xây dựng hình ảnh ngôi trường hiện đại, bắt kịp xu hướng giáo dục 4.0 trong mắt phụ huynh và xã hội.
• Đổi mới phương pháp: Chuyển dịch vai trò của giáo viên từ người truyền thụ kiến thức sang người hướng dẫn, cố vấn (Mentor).

Đáp ứng yêu cầu của Chương trình GDPT 2018

Hoạt động này đáp ứng trực tiếp các yêu cầu của Bộ GD&ĐT (thể hiện qua Thông tư 32/2018) về việc đa dạng hóa hình thức dạy học và tăng cường hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp.

Các hoạt động chủ đạo “giữ lửa” trong ngày hội

Một kịch bản chương trình khoa học là yếu tố tiên quyết để duy trì năng lượng cho sự kiện. Theo khảo sát từ các chương trình thành công, ba nhóm hoạt động sau đây là không thể thiếu:

1. Khu vực trưng bày và trải nghiệm (Showcase Zone)

Được ví như “trái tim” của sự kiện, khu vực này tập hợp hàng trăm sản phẩm ngày hội stem thcs từ các lớp. Điểm đặc biệt cần lưu ý là tính tương tác: Khách tham quan không chỉ quan sát mà phải được khuyến khích chạm vào, vận hành thử và đặt câu hỏi cho tác giả.

2. Các cuộc thi đối kháng – Đỉnh cao cảm xúc

Nếu khu trưng bày mang tính tĩnh, thì khu vực thi đấu mang tính động và kịch tính cao:

• Đấu trường Robot (Sumo, Line Tracing): Sự cạnh tranh trực tiếp giữa các cỗ máy luôn tạo ra sức hút lớn.
• Đua xe thế năng & Bắn tên lửa nước: Những ứng dụng vật lý đơn giản nhưng đem lại sự phấn khích tột độ nhờ yếu tố tốc độ và bất ngờ.

3. Hội thảo & Tọa đàm (Workshop)

Các buổi chia sẻ ngắn (Short-talk) từ chuyên gia về các chủ đề như AI, Big Data hay Hướng nghiệp kỹ thuật sẽ mở rộng tầm nhìn cho học sinh. Đôi khi, một định hướng đúng lúc từ chuyên gia có thể thay đổi hoàn toàn lộ trình tương lai của một học sinh.

Tham khảo thêm:Chương trình giáo dục STEM THCS: Cách lên kế hoạch và thực hiện lộ trình chi tiết Lớp 6–9 (2026)

Sản phẩm trưng bày tại ngày hội STEM: Từ ý tưởng đến hiện thực

Một trong những băn khoăn lớn nhất của các nhà trường là chất lượng sản phẩm. Tuy nhiên, cần khẳng định rằng: Sản phẩm ngày hội stem thcs không nhất thiết phải là những phát minh vĩ mô.

Phân loại nhóm sản phẩm tiêu biểu

VNSEA gợi ý các nhóm sản phẩm phù hợp với trình độ THCS:

• Nhóm Tái chế & Môi trường (Green STEM): Máy lọc nước mini, mô hình vòng tuần hoàn rác thải, đồ dùng học tập từ vật liệu tái sử dụng.
• Nhóm Mô hình thông minh & IoT cơ bản: Nhà chống động đất, hệ thống tưới cây tự động, đèn cảm ứng (sử dụng mạch điện tử cơ bản).
• Nhóm Phần mềm: Trò chơi giáo dục trên Scratch, Python hoặc các ứng dụng giải toán vui.

Tiêu chí đánh giá chất lượng

Để đảm bảo tính công bằng và giáo dục, việc chấm điểm cần dựa trên các tiêu chí:

1. Tính sáng tạo (20%): Ý tưởng mới mẻ.
2. Tính ứng dụng (30%): Khả năng giải quyết vấn đề thực tế.
3. Quy trình thực hiện (30%): Mức độ hiểu biết về nguyên lý khoa học của học sinh.
4. Tính thẩm mỹ & Tiết kiệm (20%).

Lưu ý: Các giám khảo cần tập trung đánh giá tư duy và quy trình làm ra sản phẩm của học sinh hơn là độ hoàn thiện kỹ thuật của sản phẩm cuối cùng.

Quy trình tổ chức Ngày hội STEM cấp THCS thành công

Để sự kiện diễn ra trôi chảy, VNSEA khuyến nghị quy trình tổ chức chuẩn hóa gồm 4 giai đoạn (Blueprint):

Giai đoạn 1: Lên kế hoạch và ý tưởng chủ đạo

Việc xác định Theme (Chủ đề) cho năm học là bước đầu tiên. Tiếp đó là thành lập Ban tổ chức và dự trù kinh phí. Thực tế cho thấy, sự thất bại của nhiều sự kiện thường bắt nguồn từ sự sơ sài trong khâu lập kế hoạch ban đầu này.

Giai đoạn 2: Truyền thông và Tập huấn 

Sự hào hứng của học sinh phụ thuộc vào cách truyền thông. Đồng thời, giáo viên hướng dẫn cần được tập huấn kỹ lưỡng để hỗ trợ học sinh hiệu quả.

Giai đoạn 3: Vận hành ngày hội

Kịch bản chương trình cần chi tiết đến từng phút (Agenda). Công tác quản lý rủi ro (an toàn điện, y tế) phải luôn được đặt trong trạng thái sẵn sàng cao nhất.

Giai đoạn 4: Tổng kết và Lan tỏa

Trao giải ngay tại sự kiện để tối ưu hóa cảm xúc. Sau đó, việc truyền thông trên website, fanpage nhà trường sẽ giúp lan tỏa giá trị và thương hiệu giáo dục.

Những rào cản thường gặp và giải pháp thực tế

Trong quá trình tư vấn, các chuyên gia nhận thấy hai rào cản lớn nhất:

1. Kinh phí hạn hẹp: Giải pháp tối ưu là xã hội hóa giáo dục (huy động nguồn lực từ phụ huynh, doanh nghiệp) và tận dụng vật liệu tái chế.
2. Thiếu kinh nghiệm tổ chức: Việc hợp tác với các đơn vị tư vấn chuyên nghiệp được xem là giải pháp “đường tắt”, giúp nhà trường tiết kiệm thời gian và đảm bảo chất lượng chuyên môn.

VNSEA – Đối tác kiến tạo Ngày hội STEM chuyên nghiệp

Việc tổ chức một ngày hội quy mô đôi khi tạo ra áp lực lớn cho đội ngũ giáo viên vốn đã bận rộn. Hiểu rõ những thách thức này, VNSEA định vị mình không chỉ là đơn vị tổ chức sự kiện, mà là người đồng hành giáo dục.

Với kinh nghiệm triển khai thành công hơn 150 sự kiện ngày hội STEM THCS trên toàn quốc, VNSEA mang đến giải pháp toàn diện:

• Kịch bản chuyên sâu: Hệ thống kịch bản tương tác cao, được thiết kế riêng biệt cho từng trường.
• Cố vấn chuyên môn (Mentoring): Đội ngũ chuyên gia đồng hành cùng giáo viên và học sinh từ khâu ý tưởng đến khi hoàn thiện sản phẩm.
• Tối ưu chi phí: Các gói giải pháp linh hoạt, minh bạch, phù hợp với ngân sách nhà trường.

Ngày hội STEM THCS không nên chỉ dừng lại ở các báo cáo thành tích. Sâu xa hơn, đó là nơi gieo mầm cho những ước mơ khoa học. Những học sinh đang lắp ráp robot hôm nay hoàn toàn có thể là những kỹ sư, nhà khoa học kiến tạo tương lai đất nước ngày mai.

Để mỗi ngày đến trường là một ngày vui và mỗi sự kiện STEM là một dấu ấn rực rỡ, nhà trường cần sự đầu tư bài bản và tâm huyết.

Nhà trường và Quý thầy cô đang tìm kiếm giải pháp tổ chức Ngày hội STEM THCS chuyên nghiệp?

Đừng để những khó khăn trong khâu tổ chức làm giảm đi nhiệt huyết đổi mới. Hãy liên hệ với VNSEA để nhận được sự hỗ trợ từ đội ngũ chuyên gia hàng đầu.

• Hotline: 0971 904 499 hoặc 0978 291 429
• Email: info@vnsea.edu.vn 
• Website: https://vnsea.edu.vn 
• Facebook: https://www.facebook.com/vnsea.edu